Oogiinoo

Бурханы бүтээл утгаар нь хүн бүрийг хайрламаар …


  • Бодож баймаар үг

    Бяр чадлын ундарга тул бодож сэтгэхэд цаг гарга Бага залуу харагдах тул тоглож наадахад цаг гарга Орчлонгийн жам өршөөлгүй тул мөргөж сүслэхэд цаг гарга Оюун ухаан ундаршгүй тул уншиж мэдэхэд цаг гарга Ариун хишиг бурхных тул хайр сэтгэлдээ цаг гарга Аз жаргалын харгуй тул найз нөхөддөө цаг гарга Зүрх сэтгэлийн дуулал тул инээж баясахад цаг гарга Зүдрэх цаг ээлжтэй туд өглөг хишигт цаг гарга Хөлс болгон шагнал тул ажил хөдөлмөрт цаг гарга Хүрэх диваажин нэхэлтэй тул буян хураахад цаг гарга
  • Тэнгэр шиг бай

    ... Ямагт чиний зөв байх албагүй , сайтар тунгаа
    Ярьж хэлэх, хөдлөх бүхнээ өерөө хяна, сэтгэ
    Хүсэл бүхэн биелэх албагүй, чандалж хорь,
    Хүрэхийн эцэсгүй тэнгэр шиг бай, үнэнийг тэмтэр!...

    Гаднаан ямагт бусдаас доорд бай, даруу бай
    Гайхуулах хэрэггүй, дотроон тэнгэр мэт агуу бай!
    Үг яриа хэрэггүй газарт харцаараа өгүүлж сур,
    Үнэн худлыг ялгах аргагүй цагт бурхандаа залбир! ...

  • Бичлэгүүдийг сар бүрээр харах

    January 2008
    M T W T F S S
    « Dec   Feb »
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    28293031  
  • Archives

  • Их уншигдсан

  • Тоолуур

    • 50,975 hits
  • online counter
  • Хаанаас

  • БЛОГТ ЗОЧИЛСОНД

Инкийн соёл иргэншил

Posted by Оогийноо on January 9, 2008


Инкчууд гэж хэн вэ?. Тэдний соёл иргэншил нь, яагаад өнөөдрийг хүртэл судлаач, түүхчдийн анхаарлын төвд байсаар байна вэ?.
Инкчүүдийн ид сэргэн мандалтын үеийг, 15-р зууны сүүл гэж үздэг. Инкийн Эзэнт Гүрэн өмнөд Америкийг бүхэлд нь хамарч одоогийн Колумбийн хилээс Еквадор, Чили хүртлэх газар нутгийг эзэгнэн оршиж байжээ. Тухайн цаг үед Инкчүүдийн соёл иргэншил нь, өөрсдийгөө бүхний тэргүүнд тавьдаг соёлт Европчуудаас хамаагүй илүү байсныг түүхчид нотлон хэлдэг юм. Нэг үгээр Европчуудын дийлэнхи нь бөөстэй байхад, Инкчүүдийн олонхи нь бөөснөөсөө салсан, үг ярианы соёлтой, бидний одоо ярих дуртай менежментийн систем нь боловсронгуй, хөгшид ядуусаа дэмжин тэтгэдэг халамжийн системтэйгээс гадна ядуучууд болон өлсөглөнд нэрвэгдсэн ард түмнээ “нийгмийн халамжийн” хөтөлбөрт хамруулдаг гэх зэрэг дэвшилтэй байсан гэдэг юм.
Өөрсдийгөө “Нарны Хүүхдүүд” гэж нэрлэдэг Инкчүүдийн 9 дахь хаан болох Пачакути нь дээрх бүх систем, хөтөлбөр, менежментийг санаачлан хэрэгжүүлсэн “авилгалаас ангид” жинхэнэ л өнөөгийн Монголд баймаар удирдагч байсан гэж байгаам. Тэрээр бас тухайн үеийн соёлт Европийн орнуудад байхгүй Инкийн бүхий л эзэмшил нутаг дэвсгэрийг холбосон зам харилцааны сүлжээ, дэд бүтцийг хөгжүүлж байжээ. Эдгээр дэд бүтцийг Капак Нан гэж нэрлэдэг байж. Инкийн ард түмний бүгдийг холбож байсан энэ дэд бүтэц одоо манайд ч байхгүй гээд боддоо. Зандашуулсан хүн гэдэг ойлголт Инкийн соёл иргэншилээс улбаатай юм. Харамсалтай нь, Инкчүүдийн нэг сул тал нь бичиг үсгийн соёл нь төдийлөн хөгжөөгүй байсан нь бидний цаг үед тэдний тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэл ирж чадаагүй юм. Харин тэдний тухай мэдээлэл, тэмдэглэлийг Инкчүүдийн хойч үе болон хойч үеийг нь хүйс тэмтэрсэн “нүгэлтэн” Испаний колончлогчид үлджээ. Инкчүүдийн соёл иргэншилийг илтгэж чадах хамгийн том хот бол Мачу Пиччу гэнэ. Андын нурууны байгалийн үзэсгэлэнт дэвсэг газар байгуулагдсан энэ хот нь 2400 метрийн өндөрт байжээ. Нэг үгээр үүлэнд хөвөн оршидог үлгэрийн, бурхадын ордонд ойрхон хот юм. Магадгүй өөрсдийгөө “Нарны Хүүхдүүд” гэж боддог байсан нь нийслэл хотоо Андын нурууны өндөрлөгт байгуулсан байж болох юм. Мачу Пиччу хот нь бүхэлдээ чулуугаар бүтээгдсэн. Харамсалтай нь буу сэлэм агссан Испаний түрэмгийлэгчид энэ хотыг сүйрүүлчихжээ. Андын нуруунд байрлах энэ хотыг анх удаа 1911 онд, Америкийн археологч Гирам Бингхам нээсэн нь Инкчүүдийн соёл иргэншилийг судлахад түүхчидэд асар их хувь нэмэр оруулсан байна.
Инкчүүдээ гэж …

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: